Fundusze własne i obce w banku

Dla świadczenia usług finansowych bank stosuje określone czynniki produkcji. Podobnie jak w innych rodzajach przedsiębiorstw są to praca ludzka i środki produkcji. Charakterystyczne dla banku jest jednak to, że te dwa czynniki produkcji tworzą w nim jedynie sferę techniczno-organizacyjną, która dopiero pozwala uruchomić zasadniczy czynnik produkcji jakim są środki pieniężne. Środki pieniężne, którymi posługuje się bank świadcząc usługi na rzecz klientów oraz dokonując operacji własnych napływają do niego jako kapitał obcy. Natomiast kapitał własny banku jest w przeważającej mierze zaangażowany w jego sferze techniczno-organizacyjnej (budynki, wyposażenie). Chociaż głównym czynnikiem produkcji są dla banku środki obce, to jednak kapitał własny odgrywa ogromną rolą w działalności przedsiębiorstwa bankowego.

W banku występują zupełnie inne relacje między kapitałem własnym a kapitałem obcym. W przedsiębiorstwie produkcyjnym stosunek kapitału własnego do kapitału obcego wynosi 1:1. W sferze usługowej 1:2 lub 1:3.W banku relacja kapitału własnego do obcego wynosi 1:15, a nawet 1:18, ponieważ bank jest firmą, która operuje głównie kapitałem obcym.

Ta analiza mówi tylko o pewnych proporcjach, nie obejmuje wartości. Działalność handlowa lub produkcyjna może być podjęta bez zaangażowania środków pieniężnych. W odniesieniu do banku sytuacja ta jest odmienna. Aby otworzyć bank należy posiadać kwotę 5.000.000 ECU co oznacza 19.000.000 PLN. Jest to kapitał własny banku.

Znaczenie jakie przypisywane jest kapitałowi własnemu przy zakładaniu banku, a następnie w trakcie jego działalności, znajduje swoje odzwierciedlenie w przepisach prawa bankowego. Precyzują one jaką wielkością kapitału własnego muszą dysponować założyciele banku, a następnie do jakiej wysokości bank może zwiększyć aktywa w relacji do kapitału własnego.

W przepisach prawa bankowego nie znajdujemy sformułowanej wprost definicji kapitału własnego. Określają one jedynie strukturę funduszy własnych banku. Przez fundusze własne banku rozumie się:

• w banku państwowym – fundusze: statutowy, rezerwowy i zapasowy;
• w banku w formie spółki akcyjnej – kapitał akcyjny, fundusze rezerwowe i zapasowe;
• w banku spółdzielczym – fundusze: udziałowy, zapasowy i rezerwowy;
• inne fundusze zaliczone przez Komisję Nadzoru Bankowego do funduszy własnych.