Historia unii celnej i rodzaje ceł

Unia celna powstała na bazie czterech systemów celnych obowiązujących w sześciu państwach, które były pierwszymi członkami Wspólnot, tj. systemu Beneluksu (Belgia, Holandia i Luksemburg w momencie wejścia w życie Traktatu Rzymskiego, tj. 1 stycznia 1958 r., już tworzyły unię celną) oraz Francji, Niemiec i Włoch.

Zgodnie z Traktatem obejmuje całą wymianę towarową oraz zakaz nakładania między państwami członkowskimi ceł przywozowych i wywozowych, jak również wszelkich opłat o skutkach równoważnych. Ponadto eliminuje ona inne bariery w obrotach handlowych pomiędzy członkami unii (np. ograniczenia ilościowe w handlu towarami lub też środki podobne do ograniczeń ilościowych). Na podstawie zapisków Traktatu Rzymskiego 1 lipca 1968 r. kraje Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej ustaliły również wspólną taryfę celną wobec krajów nie należących do Wspólnoty, czyli krajów trzecich.

Po upływie okresu przejściowego, czyli 1 stycznia 1970 r. państwa członkowskie rozpoczęły realizację wspólnej polityki handlowej wobec partnerów zewnętrznych. Wspólna polityka handlowa obejmuje: ustalenie wspólnej taryfy celnej, zawieranie umów celnych i handlowych, ujednolicenie narzędzi polityki eksportowej i środków ochronnych. Wspólną politykę handlową z upoważnienia Rady UE realizuje Komisja Europejska.

Unia Europejska, jako unia celna, ma wspólne taryfy celne jako skutek jej wspólnej polityki handlowej. Każde państwo stara się bronić swojego rynku i krajowej produkcji przed towarami z innych państw, stosując różnego rodzaju formalności i opłaty celne, które powodują, że towar pochodzący z zagranicy nie jest już tak konkurencyjny względem towaru krajowego.

Istnieje wiele rodzajów ceł:

• cła protekcyjne - mają one na celu ogólną ochronę rynku krajowego przed napływem towarów z zagranicy,
• cła prohibicyjne - mają one na celu powstrzymywanie przed nadmiernym napływem określonych rodzajów towarów z zagranicy,
• cła reglamentacyjne - mają one na celu regulowanie rozmiarów obrotów zagranicznych poprzez dopuszczanie jednych, a hamowanie przywozu innych rodzajów towarów.

Unia Celna sprzyja rozwojowi handlu wzajemnego krajów członkowskich i ogranicza rozwój handlu z krajami trzecimi. Można tu mówić o preferencyjnym i dyskryminacyjnym działaniu cła w unii celnej, tzn. preferowaniu importu z krajów unii i dyskryminowaniu importu z krajów trzecich. W wyniku przyjętych ustaleń cła na wyroby rzemieślnicze we Wspólnotach Europejskich zniesione zostały od 1.07.1968 roku, a na produkty rolne od 1.01.1970 roku.