Fundusze strukturalne

Fundusze strukturalne to środki finansowe, które Unia Europejska przeznacza na realizację konkretnych projektów w krajach członkowskich. Celem polityki strukturalnej jest zwiększenie spójności ekonomicznej i społecznej w Unii Europejskiej. Poprzez pomoc słabiej rozwiniętym regionom i sektorom gospodarek państw członkowskich dąży się do zmniejszenia różnic w poziomie rozwoju i w poziomie życia w regionach UE. Polityka ta zgodnie z unijną zasadą subsydiarności jest jedynie uzupełnieniem działań podejmowanych na poziomie lokalnym, regionalnym lub krajowym. Wspierane są te przedsięwzięcia, na które brakuje odpowiednich środków.

Wyróżniane są cztery rodzaje funduszy strukturalnych, z których każdy finansuje ściśle określone typy projektów:

Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego – finansuje projekty infrastrukturalne, doradcze i inwestycyjne przedsiębiorstw, projekty dla instytucji wspierających firmy (np. funduszy poręczeniowych) itd.
Europejski Fundusz Społeczny – dzięki niemu realizowane są między innymi projekty szkoleniowe dla przedsiębiorstw. Wiele projektów finansowanych z tego funduszu dotyczy także osób bezrobotnych
Europejski Fundusz Orientacji i Gwarancji Rolnej, Sekcja Orientacji – umożliwia realizację między innymi projektów inwestycyjnych w zakładach przemysłu rolno–spożywczego oraz gospodarstwach rolnych
Finansowy Instrument Wspierania Rybołówstwa – wspiera projekty w sektorze rybołówstwa, w tym w przedsiębiorstwach zajmujących się przetwórstwem rybnym.
Polska otrzyma pieniądze pochodzące z każdego z wyżej wymienionych funduszy strukturalnych. Oznacza to, że od roku 2004 w naszym kraju będą mogły być realizowane różnego rodzaju projekty zgodne z zakresem działania poszczególnych funduszy strukturalnych.
Pomoc Unii Europejskiej dla Polski po uzyskaniu przez nasz kraj członkostwa w UE przedstawia poniższy schemat.

Aby móc skorzystać z pomocy funduszy strukturalnych, Polska musi mieć zatwierdzone cztery rodzaje dokumentów:

Narodowy Plan Rozwoju
Podstawy Wsparcia Wspólnoty
programy operacyjne
uzupełnienia programów operacyjnych

Nieprzypadkowa jest kolejność, w jakiej wymieniono te dokumenty – każdy następny wynika bowiem z poprzedzającego. Tak więc Podstawy Wsparcia Wspólnoty wynikają z zapisów Narodowego Planu Rozwoju, programy operacyjne z Podstaw Wsparcia Wspólnoty, a uzupełnienia programów operacyjnych z zapisów programów operacyjnych.

Z Narodowego Planu Rozwoju dowiemy się, jakie będą główne kierunki rozwoju Polski i jak będą wspierane z pieniędzy pochodzących z Unii Europejskiej. W związku z tym, że na podstawie Narodowego Planu Rozwoju mają być realizowane inwestycje finansowane ze środków unijnych, dokument ten jest konsultowany z Komisją Europejską. Wynikiem tych rozmów i negocjacji są Podstawy Wsparcia Wspólnoty. Dokument ten jest swoistym zobowiązaniem Unii Europejskiej do przekazania Polsce pieniędzy z funduszy strukturalnych. Jego treść jest zbliżona do tego, co zapisano w Narodowym Planie Rozwoju.

Zarówno Narodowy Plan Rozwoju, jaki Podstawy Wsparcia Wspólnoty są dość ogólnymi zapisami, z których raczej trudno się dowiedzieć, jakiego rodzaju projekty można zgłaszać do finansowania. Dlatego konieczne jest przygotowanie dokumentów szczegółowo opisujących zasady przyznawania wsparcia z funduszy strukturalnych. Funkcję taką pełnią programy operacyjne oraz ich uzupełnienia.

Polska przygotowała siedem programów operacyjnych, również odpowiednie uzupełnienie. Nazwy większości programów sygnalizują, jakie rodzaju projekty mogą być finansowane w ramach każdego z nich:

Sektorowy Program Operacyjny „Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw” (finansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego)
Sektorowy Program Operacyjny „Rozwój zasobów ludzkich” (wspierany z Europejskiego Funduszu Społecznego)
Sektorowy Program Operacyjny „Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich” (finansowany z Sekcji Orientacji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej)
Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego (wspierany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego oraz Europejskiego Funduszu Społecznego)
Sektorowy Program Operacyjny „Transport” (finansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego)
Sektorowy Program Operacyjny „Rybołówstwo i przetwórstwo ryb” (wspierany z Finansowego Instrumentu Wspierania Rybołówstwa)
Program Operacyjny „Pomoc techniczna” (finansowany z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego).

Wszystkie programy operacyjne mają identyczną strukturę. Są podzielone na priorytety, a te na działania. Dla beneficjentów najważniejsze są działania programu operacyjnego. Dzięki nim wybierane są bowiem konkretne projekty, które uzyskują wsparcie z funduszy strukturalnych.

Program operacyjny składa się z dwóch priorytetów. W ramach priorytetu 2 realizowane są dwa działania: 2.1 oraz 2.2. Z kolei w ramach działania 2.1 są wdrażane trzy projekty. Przyjmując punkt widzenia beneficjenta realizującego projekt oznaczony na wykresie symbolem 3, można powiedzieć, że projekt ten jest wdrażany w ramach działania 1 priorytetu 2. Być może ta informacja wyda się niezbyt istotna, ale z takim sposobem komunikacji, wykorzystującym numery oraz nazwy priorytetów i działań danego programu operacyjnego, na pewno zetkną się wszyscy potencjalni beneficjenci, ubiegając się o wsparcie z funduszy strukturalnych.

Dla wszystkich programów operacyjnych są przygotowywane ich uzupełnienia. Zawierają one szczegółowe informacje, jakiego rodzaju projekty można realizować w ramach każdego z działań programów operacyjnych i według jakich zasad. Oprócz siedmiu wyżej wymienionych programów operacyjnych, w Polsce będą także realizowane Inicjatywy Wspólnoty. Wytyczne dla programów są opracowywane przez Komisję Europejską, jednakże proces wdrażania i koordynowania programów odbywa się na poziomie państwa członkowskiego. W obecnym okresie realizacji programów finansowanych z funduszy strukturalnych (2000-2006) są wdrażane 4 Inicjatywy Wspólnotowe:

INTERREG III zajmuje się wzmacnianiem współpracy transgranicznej, międzyregionalnej i międzynarodowej. Jest finansowany przez Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego.
EQUAL pomaga w zwalczaniu wszelkich przejawów dyskryminacji i nierówności na rynku pracy oraz działa w kierunku integracji społecznej i zawodowej imigrantów. Jest finansowany przez Europejski Fundusz Społeczny.
URBAN finansuje ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego programy rozwoju dużych miast, w tym przede wszystkich najbardziej zaniedbanych dzielnic takich miast
LEADER + wspomaga wdrażanie nowoczesnych strategii rozwoju terenów wiejskich. Jest finansowany ze środków Sekcji Orientacji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej.

Na realizację Inicjatyw Wspólnotowych Komisja Europejska przeznaczyła 10,44 mld EUR, czyli 5,35% budżetu funduszy strukturalnych. W Polsce są realizowane dwie Inicjatywy Wspólnotowe – Interreg III oraz Equal.

<< Fundusze UE

Fundusz Spójności >>

Komentarze do artykułu: