Pożyczki publiczne

Państwo w celu finansowania deficytu może emitować własne papiery wartościowe (obligacje, weksle skarbowe) lub może zaciągnąć kredyt w banku.

Papiery wartościowe mogą być sprzedawane publiczności lub bankom komercyjnym za gotówkę lub centralny pieniądz rezerwowy (z wykluczeniem publiczności). Państwo może emitować papiery wartościowe krótkoterminowe takie jak weksle skarbowe lub długoterminowe obligacje. Weksle skarbowe są emitowane zazwyczaj w wysokich nominałach na okres od kilku tygodni do kilku miesięcy – co ogranicza krąg potencjalnych nabywców. Weksle są sprzedawane na przetargach i zapewniają płynność budżetowi państwa pozwalając mu na dokonywanie bieżących wydatków nie zależnie od gromadzenia dochodów. Emitowanie weksli skarbowych jest najtańszą forma sfinansowania bieżących potrzeb Skarbu Państwa. Podmiot, który nabywa weksel nie czerpie korzyści w trakcie jego posiadania, dopiero w momencie sprzedaży tego weksla ma zysk. Innego rodzaju papierem wartościowym jest obligacja. W przeciwieństwie do weksla skarbowego jest średnio lub długoterminowym papierem wartościowymi jego emisja jest związana z realizacją zadań państwa w długim okresie czasu, głównie w celu zrównoważenia budżetu. Obligacje dzielimy na skarbowe i municypalne. Powszechniej znane - skarbowe, mogą być emitowane o stałym i zmienionym oprocentowaniu. Podmioty, które zakupują od państwa obligacje skarbowe maja pewne przywileje: np. zwolnienie z podatku dochodowego z tytułu uzyskania dochodu z kapitału czyli procentu z obligacji lub odliczenie od dochodu wydatków na ich zakup. Drugi rodzaj obligacji to obligacje municypalne , które są emitowane przez władze lokalne w celu sfinansowania infrastruktury lokalnej.

Państwo zaciąga pożyczki u ludności lub u przedsiębiorstw. Nie zawsze jednak ludność ma wystarczające oszczędności aby przekształcić je w obligacje państwa i nie jest zainteresowana ich zakupem. W takim przypadku państwo musi zrobić inny ruch – emitować dodatkowe pieniądze za pośrednictwem banku emisyjnego. Rząd zleca bankowi emisyjnemu zakup obligacji pod zastaw rządowych papierów wartościowych. Bank w zamian za obligacje udziela państwu długoterminowy kredyt aby mogło one finansować swoje wydatki. Nie zależnie od tego czy bank nabywa od rządu papiery wartościowe czy udziela budżetowi kredytu, emituje dla budżetu nowe zasoby centralnego pieniądza rezerwowego. Po pierwsze zasoby centralnego pieniądza rezerwo ego znajdują się na otwartym rachunku budżetu przez bank, następnie owe zasoby są wydawane na finansowanie wydatków objętych deficytem publicznym.

Emisja papierów wartościowych ma przede wszystkim za zadanie zrównoważyć budżet na koniec roku lub finansować planowane inwestycje.

Kredyt bankowy jest uniwersalnym instrumentem zaspokajania popytu władz publicznych na pieniądz . Władze publiczne mogą zaciągać kredyt w banku centralnym, w mankach komercyjnych oraz w międzynarodowych instytucjach finansowych. Kredyty w bankach mogą być zaciągane na podstawie umowy kredytowej miedzy bankami lub mogą się opierać na papierach wartościowych. Jednocześnie państwo może zaciągnąć dług w instytucjach finansowych jak na przykład firmy ubezpieczeniowe, które traktują korzystne oprocentowanie obligacji jako źródło stałego dochodu. Taka forma finansowania wydatków rządowych umożliwia tworzenie dodatkowego popytu, co z jednej strony pozwala oddziaływać na koniunkturę zaś z drugiej strony natomiast dodatkowy popyt może doprowadzić do inflacji. Dlaczego? Dlatego, że kiedy zostaną w pełni wykorzystane moce wytwórcze najprawdopodobniej nie będzie można dostosować rozmiarów podaży do wzrostu popytu w wyniku czego dojdzie do ogólnego wzrostu cen.

Przyznać należy, że czasami zaciągniecie kredytu bankowego jest jedynym możliwym sposobem aby zdobyć środki w celu bieżącego zrównoważenia dochodów i wydatków budżetowych, wtedy, gdy nie znajdują nabywców emitowane przez rząd papiery wartościowe, czyli kiedy społeczeństwo nie posiada dużych zasobów pieniężnych aby ulokować je w papierach wartościowych.

W momencie gdy państwo jest zmuszone do zaciągnięcia pożyczki rozważa różne czynniki, które pomogą mu w wyborze formy zapożyczenia. Jeżeli państwo decyduje się na wyemitowanie papierów wartościowych może przypuszczać, że gdy papiery te znajdą swoich nabywców to przyniesie im to spodziewane korzyści i może posłużyć jako proces antyinflacyjny. Zaciągnięcie kredytu wiąże się ze spłaceniem odsetek od zaciągniętego kredytu i istnieje ryzyko, że może wystąpić zjawisko inflacji.