Sposoby mierzenia inflacji (CPI i PPI)

1. Indeks cen dóbr produkcyjnych (PPI) - oferowane przez producentów: ceny surowców, ceny materiałów.
   Mierzy ceny, które płacą producenci, gdyż obejmuje czynniki produkcyjne, z wyjątkiem pracy. Stanowi on pojemny miernik wpływu inflacji na przemysłowy sektor gospodarki.
   
   
2. Indeks cen dóbr konsumpcyjnych (CPI) - ceny detaliczne
   Służy do badania wpływu inflacji na gospodarstwa domowe, czyli konsumentów, gdyż mierzy przeciętny poziom cen typowego koszyka dóbr i usług konsumowanego przez typową rodzinę.
   Jest średnią ważoną cen towarów i usług nabywanych przez przeciętne gospodarstwo domowe. Przy obliczaniu indeksu bierze się pod uwagę tzw. statystyczny koszyk zakupów. W Polsce, GUS tworzy koszyk na podstawie badań budżetów gospodarstw domowych; Co roku ustala ile i czego kupuje "uśrednione" gospodarstwo domowe, a także jaki jest udział poszczególnych produktów i usług w łącznych wydatkach. Na podstawie obserwacji zmian cen tak dobranych towarów i usług (ich lista liczy ok. 2 tys. pozycji, a ceny sprawdza się raz lub dwa razy w miesiąca) GUS oblicza wskaźnik inflacji.
   
   Wiele ekspertów uważa, że CPI jest nie tyle miarą inflacji, co wskaźnikiem zmian kosztów utrzymania. W praktyce, występują jednak różnice między koszykiem "codziennym", a "statystycznym". Ceny niektórych towarów czy usług rosną szybciej niż innych, konsumenci reagują też na zmiany cen, np. gdy rośnie cena wołowiny to mogą np. kupować tańszy drób (tzw. efekt substytucji). Mogą się też pojawiać nowe dobra i usługi, które z opóźnieniem pojawią się w koszyku "statystycznym". Wskazywałoby to, że CPI preszacowuje rzeczywistą inflację.
   
   Innym trudnościami w posługiwaniu się wskaźnikiem CPI są porównania w dłuższym okresie czasu. Wynikają one z tego, że wiele towarów i usług obecnych w bieżącym koszyku nie istniało w przeszłości (np. kuchenki mikrofalowe). Część z dóbr i usług, np. komputer, figuruje na liście, ale urzędy statystyczne nie uwzględniają tego, że dzisiejszy komputer, jest zupełnie innny niż kiedyś, co może odzwieciedlać jego cena. Wskazuje się też na tzw. "nierówności inflacyjne" róznice w strukturze towarów i usług, w strukturze wydatków różnych grup społecznych.

Inflacja może być mierzona tzw. wskaźnikiem punktowym (np. od grudnia do grudnia) lub wskaźnikiem średniorocznym.

W Polsce od początku procesu transformacji gospodarki, a więc od czasu rynkowego kształtowania się cen w Polsce, siła nabywcza złotówki ciągle spada. Tempo wzrostu cen, a tym samym i poziom wskaźnika wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych, jest jednak coraz mniejsze. Jest to skutkiem realizacji przez Narodowy Bank Polski polityki antyinflacyjnej, kontroli poziomu stóp procentowych i podaży pieniądza. Inflacja jest cykliczna. Co roku najwyższa inflacja występuje zimą, szczególnie w styczniu. Wynika to zarówno ze wzmożonych zakupów świątecznych w grudniu, jak i zmian cen, które ustalane są przez rząd (np. cena energii elektrycznej) i zwyczajowo podnoszone są na początku roku. Po gwałtownym wzroście na początku roku tempo inflacji opada, by podnieść się znowu na przednówku, następnie wraz ze spadkiem cen artykułów rolnych miesięczna stopa inflacji spada do zera, a czasem ogólny poziom cen nawet obniża się. Po wakacjach inflacja znowu nieco przyspiesza i zwalnia, by znów zwiększyć się w grudniu i styczniu i cykl rozpoczyna się od nowa.

Za pomoc w przygotowaniu tego działu serdecznie dziękujemy pani Marcie Nowakowskiej, studentce Zarządzania i Marketingu na Politechnice Częstochowskiej.