Zakres ingerencji państwa w gospodarkę

Do dóbr prywatnych należy większość tych dóbr, które spożywamy. Oto jest np. do sprzedania pączek. Jeśli go kupimy, to ktoś inny nie będzie już mógł go zjeść, a więc nasza konsumpcja wyklucza konsumpcję innych osób. Jeśli nie będziemy chcieli za niego zapłacić, to go nie dostaniemy. Tak więc, jeśli chcemy go zjeść, to musimy go kupić, co zapewnia zysk jego producentom i dlatego też nie trzeba nikogo namawiać ani zachęcać do produkcji pączków.

Dobrem publicznym jest np. obrona narodowa. Jeśli "konsumujemy" to dobro, żyjąc w pokoju, to nasza "konsumpcja" tego dobra nie zmniejsza konsumpcji innych obywateli. Ponadto nie ma możliwości pozbawienia "gapowiczów" - obywateli, którzy nie płacą podatków na obronę narodową - korzystania z dobrodziejstw obrony narodowej. Państwo zapewnia odpowiedni poziom obrony narodowej, w systemie wolnej konkurencji jej podaż mogłaby być niedostateczna z powodu "gapowiczów".

Sposoby oddziaływania państwa. Państwo może przeciwdziałać szkodliwym efektom zewnętrznym i promować dodatnie za pomocą przepisów, podatków, dotacji i wywierania presji. Przepisy bezpośrednio ingerują w gospodarkę i np. zabraniają pewnych działań lub je nakazują. Podatki mogą służyć do internalizacji, czyli do włączania, uwzględniania kosztów, które nie są brane pod uwagę bezpośrednio. Podatki mogą być także wykorzystywane do promowania dodatnich efektów zewnętrznych, przykładem tego są niższe podatki na książki, prasę itd. Dotacje to rządowe wypłaty dla osób prywatnych i firm. Stosuje się je po to, by zachęcić do działań gospodarczych przynoszących korzystne efekty zewnętrzne. Perswazja jest często stosowana w celu powstrzymania ludzi od zachowywania się w sposób zagrażający innym.

Udzielanie pomocy potrzebującym. Kiedy rynek zajmuje się dystrybucją, czyli rozdziałem dochodu narodowego, to kieruje się on wydajnością jednostek. Ci, którzy dysponują wydajnymi zasobami, z reguły dostają więcej od tych, których posiadane zasoby są mało wydajne. W rezultacie znikome dochody trafiają do ludzi, którzy nie są w stanie przyczyniać się do pomnażania dochodu narodowego. Ludzie ci muszą korzystać z pomocy państwa. Współczesne państwa realizują programy, mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa ekonomicznego wybranym grupom społecznym. Z programów tych korzyści czerpać mają ludzie biedni, chorzy, upośledzeni itd.

Stabilizacja gospodarki polega na podejmowaniu pewnych działań, których celem jest minimalizacja wahań dochodów społeczeństwa i minimalizowanie bezrobocia.

Za pomoc w przygotowaniu tego działu serdecznie dziękujemy pani Marcie Nowakowskiej, studentce Zarządzania i Marketingu na Politechnice Częstochowskiej.