Zarządzanie funduszem

W celu umożliwienia Narodowym Funduszom Inwestycyjnym ich sprawnego działania, każdy fundusz posiada trzy organy:

• zarząd
• rada nadzorcza
• walne zgromadzenie

Zarząd może składać się z jednej do siedmiu osób, przy czym dokładna ich liczbę ustala rada nadzorcza. Kadencja zarządu trwa 2 lata. Rada nadzorcza powołuje prezesa oraz na jego wniosek pozostałych członków funduszy. Podczas zarządzania funduszem zarząd może działać jedynie w zakresie na jaki pozwala mu jego statut. Tryb działania wynika z regulaminu , uchwalonego przez zarząd zatwierdzonego przez radę nadzorczą. Zarządowi podlegają wszyscy pracownicy funduszu, z którymi podpisuje umowy o pracę, a także ustala ich wynagrodzenia.

Rada nadzorcza w praktyce ma dużo większe niż zarząd uprawnienia. Pierwsze rady nadzorcze zostały powołane zgodnie z ustawą o NFI, przez Ministra Przekształceń Własnościowych spośród kandydatów wybranych przez specjalnie do tego powołaną Komisję Selekcyjną. Po zlikwidowaniu Ministerstwa Przekształceń Własnościowych w 1996 roku, prawo do powoływania, odwoływania oraz ustalania wynagrodzenia rad nadzorczych NFI posiada Minister Skarbu.

Do najważniejszych kompetencji rad nadzorczych należał wybór firm zarządzających (spośród firm wyłonionych w drodze przetargu przez Komisję Selekcyjną). Ponadto rada nadzorcza wykonuje stały nadzór nad działalnością funduszu tzn. bada bilans oraz rachunek zysków i strat, bada, opiniuje i zatwierdza sprawozdanie zarządu oraz składa walnemu zgromadzeniu coroczne sprawozdanie z wyniku tych badań. Rada nadzorcza podejmuje uchwały bezwzględną większością głosów. Działa na podstawie uchwalonego przez siebie regulaminu, zatwierdzonego przez walne zgromadzenie.

Walne zgromadzenie akcjonariuszy to właśnie trzeci organ Narodowych funduszy Inwestycyjnych powołany do sprawowania nad nimi kontroli. Poza wymienionymi wyżej niektórymi kompetencjami walnego zgromadzenia, do najważniejszych należą:

• udzielanie absolutorium członkom władz funduszu,
• podjęcia uchwały odnośnie do podziału zysku i podziału strat,
• zmiana statutu (do 3 roku działania istnienia funduszu zmiana w statucie wymagała jednomyślnej uchwały),
• emisja obligacji,
• połączenie funduszu z inną spółką,
• rozwiązanie funduszu.

Scharakteryzowane powyżej organy występują w każdym z Funduszów z konieczności wynikającej z odpowiednich zapisach w ich statutach.

Istniała jednak możliwość zatrudniania przez Fundusze innych organów mających na celu pomoc Funduszom w realizacji ich celów. Są to firmy zarządzające, specjalizujące się w doradztwie finansowym, zarządzaniu różnego typu przedsiębiorstwami, restrukturyzacji przedsiębiorstw, zarządzania w przemyśle, zarządzania majątkiem funduszy inwestycyjnych, współpracy z inwestorami instytucjonalnymi itd. Celem wynajęcia tego typu przedsiębiorstw miało być wykorzystanie specjalnych umiejętności zawodowych "wynajętego menadżera", w tym jego zawodowego prestiżu, wpływów i powiązań.

Wybór owych firm następował w drodze przetargu, nad którym czuwała Komisja Selekcyjna. Firmy startujące w przetargu musiały przedstawić Komisji odpowiednie dokumenty, potwierdzające ich zdolność do podjęcia tak odpowiedzialnego zadania, jakim miało być w końcu zarządzanie częścią polskiego majątku narodowego. W wyniku selekcji Komisja Selekcyjna wybrała 19 firm zarządzających, które spełniały postawione przez nią warunki. Następnie, aby każdy z Funduszy miał jednakowe szansy w wyborze najlepszych firm zarządzających, dokonano ich rozlosowania pomiędzy 14 NFI.

Z firmami zarządzającymi zawierano w praktyce po 3 umowy: umowę o zarządzanie majątkiem narodowego funduszu inwestycyjnego, umowę o wynagrodzenie za wyniki finansowe oraz umowę globalną. Pierwszą z nich w imieniu Funduszu zawierała jego rada nadzorcza. Umowa ta częściowo wyposażała firmę zarządzającą w kompetencje zarządu. Takie rozwiązanie miały służyć pełniejszej możliwości wykorzystania potencjały firm zarządzających. Oczywiście takie rozwiązanie może rodzić liczne konflikty pomiędzy firmą zarządzającą a zarządem funduszy. Aby ograniczyć takie sytuacje, w większości funduszy wprowadzono zasadę unie personalnej. W zarządach funduszy z reguły jedna lub dwie osoby reprezentują firmę zarządzającą. Ponadto w większości przypadków prezesami firmy zarządzającej i funduszy są te same osoby.

Oczywiście działalność firmy zarządzającej jest ściśle kontrolowana. Organami mającymi temu służyć są rada nadzorcza, zarząd oraz walne zgromadzenie akcjonariuszy. W razie nie wywiązywania się firmy zarządzającej z jej obowiązków fundusz może wypowiedzieć z nią umowę. Fundusz może tego dokonać także bez podania przyczyn, jednak wtedy musi on wypłacić firmie zarządzającej odpowiednie vodszkodowanie.

Firma zarządzająca za swoją działalność otrzymuje od funduszu stosowne wynagrodzenie. Składa się ono z dwóch części. Pierwsza część to płatna kwartalnie kwota, której wysokość była elementem przetargu, organizowanego przez Komisję Selekcyjną. Druga część to roczne wynagrodzenie za wyniki finansowe, przy czym nie może ono przekroczyć wartości 1% akcji funduszu za rok świadczenia usług przez firmę zarządzającą. Ponadto firmy zarządzające otrzymają końcowe wynagrodzenie za wyniki finansowe, nie więcej jednak niż kwotę odpowiadającą 0,5% wartości akcji funduszu za każdy rok zarządzania, czyli maksimum 5% ( umowa między firmą zarządzającą a funduszem podpisywana jest na 10 lat).